Rainer Elstermann
Fotografie
Kunstenaar Rainer Elstermann is geboren in 1965 te West-Berlijn (Duitsland), en heeft enkele jaren in Londen gewoond voordat hij terug verhuisde naar Berlijn. Zijn ouders waren “Kriegkinder” (oorlogskinderen) die zijn opgegroeid als vluchtelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog en hun eigen wereld hebben verloren. Op zijn beurt voelt Elstermann dat het lot van zijn ouders indirect verbonden is met zijn tegenwoordige drang om met zijn fotografie nieuwe werelden te creëren.
Zijn recente serie van foto’s heet ‘Photo Studio’. Het belangrijkste aspect hiervan gaat bijna ongemerkt voorbij: de mannen, vrouwen en kinderen die in de Spartaanse kamer verschijnen zijn niet zozeer ‘gevangen’ in de foto, maar zij lijken zelf de kijker te ‘vangen’. Op het eerste gezicht wordt de kijker geboeid door hun ‘geposeerde’ uitstraling en energie, maar ook door het gevoel dat het portret voorkomt uit de wereld van mode – parallel aan een andere wereld. Maar hoe meer men weet over de fotograaf van Photo Studio, hoe meer de figuren in zijn afbeeldingen hemzelf lijken te vangen.
Nadat de bodem was gelegd voor een goed uitgedachte serie foto’s, genomen in een ruimte die weinig bood als achtergrond voor de scène, liet de Duitse fotograaf Rainer Elstermann zijn fantasie op de vrije loop en vertrouwde op iets wat vooral voortkomt uit anderen. De vrouw met de hoge bouffant, de zangeres met een microfoon in haar hand, de bebrilde atleet ontdaan van zijn kleding behalve zijn witte onderbroek, en de muziekliefhebbers die antieke radio’s op hun schouders balanceren zijn geen personen die er verlegen of overvallen uitzien. Het omgekeerde lijkt juist waar te zijn: de persoon die hen ziet is degene die verrast is, onvoorbereid op zoveel openheid voor complete vreemdelingen die te vriendelijk en te verwelkomend zijn om lang vreemden te blijven. Op een bepaalde manier worden zij universeel en menselijke aandenkens. Terwijl deze mensen stijlen en houdingen laten zien van vroegere era’s, blijven zij hun hele door fotografie vastgelegde levens bestaan in de ruimte die Rainer Elstermann zijn “ontdekte” foto studio noemt; een simpele ruimte die het beste naar voren komt op één van de passages in zijn dagboek:
“Terwijl ik reisde tussen Afrikaanse steden zoals Brazzaville, Bangui, Bamako en Lilongwe, en dagdromend over de formidabele Samuel Fosse en de energieke Malick Sidibe, stopte ik ook bij Karen’s huis, aan de voet van de Ngong Heuvels. Daar was een kleine fotostudio. Het werd lang geleden gebruikt voor emigranten die hun familie en vrienden wilden laten zien hoe goed ze het hadden in het buitenland in hun nieuwe leven. Muziek zat in de lucht. Ernaast zat een oude bar, waar ooit, met een hese stem, een mooie vrouw langzame liederen over verlangen en de vuur van het leven heeft gezongen met een gouden microfoon. Hier zette ik mijn studio op voor een paar dagen. Ik huurde het van de eigenaar, zoals Irving Penn heeft gedaan in Cuzco (Peru) in 1948. Een aantal van mijn vrienden kwamen langs en ik heb foto’s van ze genomen. Ik kleedde ze aan met oude kleding die ik in de achterkamer had gevonden, gebruikte de voorwerpen die daar lagen en droomde een droom van Afrika.”
Voor zijn Photo Studio shoots riep Elstermann, zoals gewoonlijk, de hulp in van een kostuum designer en andere professionals. Zijn project partner, Andreas Stamm, overzag de plaatsing van de kleding en voorwerpen. Het eind resultaat – een serie van hoge kwaliteitsbeelden met krachtige doch ingetogen tinten die de huidskleuren van de modellen verheerlijkt – verzwakt maar verbergt nooit het feit dat dit project “een stukje fictie” is, een fotografische serie en tegelijkertijd een collectie van visuele impressies die de Europese blik op Afrika reflecteert. In plaats van de Irving Penn-aanpak te gebruiken en mensen uit het echte leven te halen en te fotograferen tegen de achtergrond van een draagbare studio, heeft Rainer Elstermann zijn modellen juist tegen een ‘mentale’ achtergrond gezet van geselecteerde literataire, muziekale en sociale motieven.
Elstermann probeert hele nieuwe werelden te creëren in zijn foto’s. Maar fotografie zelf geeft toe aan het ‘zijn’ op het einde, zo ook Elstermann’s reis, welke primair gericht is op de reis van het brein en het oog. De ‘Photo Studio’ is, eigenlijk, ook gewoon Rainer Elstermann’s foto studio in het hart van Berlijn.
(tekst geinspireerd door een tekst van Karl E. Johnson in het magazine Eyemazing)
Zijn recente serie van foto’s heet ‘Photo Studio’. Het belangrijkste aspect hiervan gaat bijna ongemerkt voorbij: de mannen, vrouwen en kinderen die in de Spartaanse kamer verschijnen zijn niet zozeer ‘gevangen’ in de foto, maar zij lijken zelf de kijker te ‘vangen’. Op het eerste gezicht wordt de kijker geboeid door hun ‘geposeerde’ uitstraling en energie, maar ook door het gevoel dat het portret voorkomt uit de wereld van mode – parallel aan een andere wereld. Maar hoe meer men weet over de fotograaf van Photo Studio, hoe meer de figuren in zijn afbeeldingen hemzelf lijken te vangen.
Nadat de bodem was gelegd voor een goed uitgedachte serie foto’s, genomen in een ruimte die weinig bood als achtergrond voor de scène, liet de Duitse fotograaf Rainer Elstermann zijn fantasie op de vrije loop en vertrouwde op iets wat vooral voortkomt uit anderen. De vrouw met de hoge bouffant, de zangeres met een microfoon in haar hand, de bebrilde atleet ontdaan van zijn kleding behalve zijn witte onderbroek, en de muziekliefhebbers die antieke radio’s op hun schouders balanceren zijn geen personen die er verlegen of overvallen uitzien. Het omgekeerde lijkt juist waar te zijn: de persoon die hen ziet is degene die verrast is, onvoorbereid op zoveel openheid voor complete vreemdelingen die te vriendelijk en te verwelkomend zijn om lang vreemden te blijven. Op een bepaalde manier worden zij universeel en menselijke aandenkens. Terwijl deze mensen stijlen en houdingen laten zien van vroegere era’s, blijven zij hun hele door fotografie vastgelegde levens bestaan in de ruimte die Rainer Elstermann zijn “ontdekte” foto studio noemt; een simpele ruimte die het beste naar voren komt op één van de passages in zijn dagboek:
“Terwijl ik reisde tussen Afrikaanse steden zoals Brazzaville, Bangui, Bamako en Lilongwe, en dagdromend over de formidabele Samuel Fosse en de energieke Malick Sidibe, stopte ik ook bij Karen’s huis, aan de voet van de Ngong Heuvels. Daar was een kleine fotostudio. Het werd lang geleden gebruikt voor emigranten die hun familie en vrienden wilden laten zien hoe goed ze het hadden in het buitenland in hun nieuwe leven. Muziek zat in de lucht. Ernaast zat een oude bar, waar ooit, met een hese stem, een mooie vrouw langzame liederen over verlangen en de vuur van het leven heeft gezongen met een gouden microfoon. Hier zette ik mijn studio op voor een paar dagen. Ik huurde het van de eigenaar, zoals Irving Penn heeft gedaan in Cuzco (Peru) in 1948. Een aantal van mijn vrienden kwamen langs en ik heb foto’s van ze genomen. Ik kleedde ze aan met oude kleding die ik in de achterkamer had gevonden, gebruikte de voorwerpen die daar lagen en droomde een droom van Afrika.”
Voor zijn Photo Studio shoots riep Elstermann, zoals gewoonlijk, de hulp in van een kostuum designer en andere professionals. Zijn project partner, Andreas Stamm, overzag de plaatsing van de kleding en voorwerpen. Het eind resultaat – een serie van hoge kwaliteitsbeelden met krachtige doch ingetogen tinten die de huidskleuren van de modellen verheerlijkt – verzwakt maar verbergt nooit het feit dat dit project “een stukje fictie” is, een fotografische serie en tegelijkertijd een collectie van visuele impressies die de Europese blik op Afrika reflecteert. In plaats van de Irving Penn-aanpak te gebruiken en mensen uit het echte leven te halen en te fotograferen tegen de achtergrond van een draagbare studio, heeft Rainer Elstermann zijn modellen juist tegen een ‘mentale’ achtergrond gezet van geselecteerde literataire, muziekale en sociale motieven.
Elstermann probeert hele nieuwe werelden te creëren in zijn foto’s. Maar fotografie zelf geeft toe aan het ‘zijn’ op het einde, zo ook Elstermann’s reis, welke primair gericht is op de reis van het brein en het oog. De ‘Photo Studio’ is, eigenlijk, ook gewoon Rainer Elstermann’s foto studio in het hart van Berlijn.
(tekst geinspireerd door een tekst van Karl E. Johnson in het magazine Eyemazing)
Tentoonstellingen
03 december 2010 : Kunstbeurs LineArt 201029 augustus 2010 : De smaak van schoonheid
31 oktober 2010 : Rainer Elstermann, Isabel Miramontes & Glaskunst
